In het lijstje van beste films met Alain Delon prijkt Luchino Visconti’s sociaal en maatschappelijk kritische drama Rocco e i suoi fratelli in de hogere regionen. Ook voor Visconti geldt de moeizaam tot stand gekomen film nog steeds als één van zijn beste werken. Een sociaal bewogen film die ook na bijna vijftig jaar nog niets aan kracht heeft verloren en beschikt over een universele en tijdloze actualiteit.

Rocco Parondi woont met zijn moeder en broers op het niet bijster lucratieve land dat zijn overleden vader nagelaten heeft. De trotse moeder Rosaria Parondi (Katina Paxinou) heeft besloten de armoede in het zuiden van Italië achter zich te laten en een betere toekomst voor haar kroost te garanderen in Milaan. Ze heeft haar oudste zoon Vincenzo (Spiros Focas) alvast vooruit gestuurd zodat hij kan zorgen voor onderdak en werk voor zijn broers. Vincenzo laat in Milaan echter meer aandacht uitgaan naar de opbloeiende romance met de mooie Ginetta (Claudia Cardinale). Dat komt tot een climax wanneer Rosaria met haar zoons Simone (Renato Salvatori), Rocco (Alain Delon), Ciro (Max Cartier) en Luca (Rocco Vidolazzi) onverwacht verschijnt op het moment dat Vincenzo en Ginetta zich willen verloven. De heersende Rosaria walst over de feestelijkheden heen door Vicenzo erop te wijzen dat zijn verplichtingen tegenover de familie vóór het geluk met Ginetta gaan. De ouders van Ginetta zijn daarop diep beledigd en wijzen Vincenzo de deur. Terwijl Rocco stilletjes hoopt dat hij met zijn moeder en broers ooit weer terug zal keren naar zijn geliefde geboortegrond wordt het gezin in Milaan steeds verder uiteen gedreven. De broers gaan hun eigen weg en van het hechte gezin van weleer is al snel niets meer over.

Alain Delon verscheen in 1960 in twee belangrijke films voor de nog lange carrière die zou volgen. Naast de hoofdrol in de Patricia Highsmith verfilming Plein soleil als Tom Ripley verscheen Delon onder hoede van Luchino Visconti in het sociaal en maatschappelijk kritische drama Rocco e i suoi fratelli. Ze maakten drie jaar later samen ook nog Il gattopardo (1963) maar zouden daarna nooit meer samen werken en dat is gezien de status van beiden toch wat vreemd.

Luchino Visconti bracht het verhaal van de familie Parondi onder in episoden waarin hij zich steeds richt op één van de broers, hoewel hij zich gaandeweg meer richt op het verhaal van Simone en Rocco. Beide broers vormen schrille contrasten die een gemene deler vinden in prostituee Nadia (Annie Girardot). Terwijl de luidruchtige en onbesuisde Simone er alles aan doet om haar voor zich te winnen, kiest Nadia meer en meer de zijde van de introverte Rocco. Dat tot groot ongenoegen van de jaloerse Simone die steeds verder afglijdt in niet al te frisse praktijken.

Visconti koppelde integere karakterschetsen aan scherpe sociaal maatschappelijk kritische observaties. Hij toonde op onverbloemde wijze de teloorgang van een eens zo hechte familie die onder druk van financiële nood uiteenvalt. Daarbij heeft hij ook oog voor de economische vluchtelingen die de Parondi’s feitelijk zijn. Hij onderstreept de illusie en desillusie van de overgang van de relatieve eenvoud van het platteland naar de moderne, geïndustrialiseerde stad. Koppel daaraan de prachtige muziek van Nino Rota en het uitstekende acteerwerk en er openbaart zich een ware klassieker van de Italiaanse cinema.

Constant Hoogenbosch
©Movie Machine 2009