De Franse gangsterfilm heeft een kleurrijke historie. Daar is regisseur Jean-Francois Richet zich terdege van bewust. Hij sluit op venijnige wijze aan in de gangsterhistorie met het op ware feiten gebeurde relaas van de beruchte gangster Jacques Mesrine. Daarvoor heeft hij wel twee films nodig. Zoals de titel Public enemy number one (part I) al doet vermoeden is dit deel 1.

Na zijn tijd in het Franse leger keert Jacques Mesrine eind jaren vijftig al snel het brave burgerleven de rug toe wanneer hij in schimmige zaakjes verwikkeld raakt. Wat begint met kruimeldieverij en inbraken mondt uit in een bijzonder gewelddadige carrière waarin Mesrine hardhandig te werk gaat en zijn hand niet omdraait voor een dode meer of minder. Mesrine groeide uit tot één van de meest beruchte Franse gangsters. Hij opereerde internationaal en bewoog zich als een diva voor de gewillige Tv camera’s. En als hij in de gevangenis kwam dan ontsnapte hij net zo makkelijk weer. Mesrine groeide uiteindelijk uit tot staatsvijand nummer 1 en schreef over zijn wilde jaren in de gevangenis een autobiografische roman. En zelfs als de helft maar waar is van wat Mesrine beschrijft, wordt duidelijk dat hij een bijzonder gevaarlijk baasje was.

Het kan voor wat verwarring zorgen. De tweedelige film Public enemy number one part 1 en part 2 werd in thuisland Frankrijk immers uitgebracht onder de titels L’Instinct de mort en L’Ennemi public n°1 en later dit jaar zien we in Nederland ook nog eens de nieuwe film van Michael Mann in première gaan onder de naam Public enemies. Dat ter info…
Regisseur Jean-François Richet maakte in Amerika naam met de remake van Assault on Precinct 13. Hoewel de film wat routineus uitpakte toonde Richet wel dat hij het actie- en gangsterwerk in de vingers heeft. Het is dan ook mooi om te zien dat hij de belofte met Public enemy number one (part I) waarmaakt.
Richet zet dynamische splitscreens in die enerzijds op nostalgische wijze teruggaan naar de jaren zestig en zeventig. Anderzijds kiest hij er niet voor om de verschillende beelden op het doek te vullen met gebeurtenissen die zich tegelijkertijd afspelen in andere scènes, zoals we doorgaans zien bij splitscreens. Richet blijft binnen dezelfde scene en laat dezelfde scene vanuit een iets ander perspectief zien en soms met een interval van enige seconden. In de openingsscene bouwt hij hiermee direct een forse spanning op die de graadmeter wordt voor wat komen gaat. 

Vincent Cassel kan met de rol van Jacques Mesrine wederom een puike vertolking op zijn CV bijschrijven. Cassel heeft al heel wat gangsterrollen op zijn naam gezet, waaronder de zwaar over de top titelrol in Dobermann (1997) en recentelijk in Eastern promises (2007). Toch geeft hij Mesrine een heel eigen invulling. Mesrine was een wispelturig en grillig baasje dat in zijn daden vaak ondoorgrondelijk en daardoor bijzonder gevaarlijk was. Cassel onderstreept die ondoorgrondelijkheid met een krachtig optreden. Hij wordt daarin bijgestaan door routinier Gerard Depardieu, die hier als gangsterbaas Guido op een corpulente broer van Lee Towers lijkt, en de Canadese acteur Roy Dupuis, die hier vooral bekend werd door zijn vaste rol in de Tv serie La femme Nikita. Voor het vrouwelijk schoon zet Richet Frans toptalent in met een bijna onherkenbare Cecile de France en Ludivine Sagnier, hoewel we haar in dit eerste deel nog maar heel even zien. Verder is er de Spaanse Elena Anaya, die als echtgenote Sofia heel wat te stellen heeft met de grillige daden van haar man Jacques.

Public enemy number one (part I) is een stevige gangsterfilm van de bovenste plank. Richet pakt uit met een vlot gemaakt en dynamische kraker waarin hij naast de forse actiescènes de spanningsopbouw en vormgeving van zijn karakters niet vergeet. Zo ontvouwt zich een boeiende karakterschets van een berucht man die helaas in twee delen is geknipt. Het einde van Public enemy number one (part I) komt nu wat abrupt en een aantal regels tekst moet de beide films aan elkaar lijmen. Dat is niet zo’n handige en ook een wat knullig ogende keuze voor een verder uitstekende film. De opvolger, Public enemy number one (part II) verschijnt op 19 februari. We kunnen haast niet wachten.

Constant Hoogenbosch
©Movie Machine 2009