Achter de zakelijke aanduiding van lading 200 gaat de keiharde realiteit schuil van de in Afghanistan gesneuvelde Russische soldaten die in de jaren tachtig hun weg naar huis vonden in een kist. Cargo 200 of wel Gruz 200 gaat terug naar de dagen van de Koude Oorlog, de jaren vóór de glasnost. Regisseur Aleksej Balabanov steekt niet onder stoelen of banken dat hij geen goed woord over heeft voor deze bladzijde uit het zo vaak gerevisioneerde geschiedenisboek van de Sovjet-Unie. Maar ook de romp van het huidige Rusland krijgt een paar forse stoten te incasseren.

Het is 1984 en de Sovjet-Unie is al enige jaren verwikkeld in een slepende en slopende oorlog met Afghanistan. De ogen van de wereld zijn gericht op de oorlog die voor de Sovjet–Unie uitgroeide tot wat de Vietnam oorlog voor de Verenigde Staten werd. Tegen de achtergrond van de oorlog komt door een samenloop van omstandigheden een uiteenlopende groep mensen samen in een illegale drankstokerij in het fictieve industriestadje Leninsk.
Professor Artem (Leonid Gromov) krijgt op weg naar zijn moeder pech met de auto. Hij vraagt hulp bij de godsvruchtige Aleksei (Aleksei Serebryakov) en zijn vrouw Tonya (Natalya Akimova). Tonya stookt ook illegale drank en haar destilleerderij wordt het podium voor een onverwachte ontmoeting tussen de professor, Angelika, de dochter van de plaatselijke partijvoorzitter, haar vriend Valera en de keiharde en onfrisse rechercheur Zjoerov, die zo zijn eigen opvattingen heeft over het handhaven van de wet. En met genoeg alcohol in het spel duurt het niet lang voordat het gezelschap volledig ontspoort met alle schokkende gevolgen van dien. Er is in het stadje duidelijk meer aan de hand dan het daglicht kan verdragen. 

Regisseur Aleksej Balabanov maakte in 1991 zijn speelfilm regiedebuut met Happy days. In 1984 was hij als soldaat gestationeerd in 1984 en verwerkte die ervaringen in het alom bejubelde Brother (1996). Voor zijn rauwe en vooral bijzonder expliciete thriller Cargo 200 liet Balabanov zich inspireren door een krantenbericht over de spoorloze verdwijning van een vrouw en nam de nadagen van het stervende Sovjet regime als achtergrond. Het land is totaal ontwricht, hele bevolkingsgroepen worden aan hun lot overgelaten en uit nood tot overleven glijden waarden en normen zienderogen af tot krochten waar vreselijke daden niet meer gehinderd worden door hun aanwezigheid.
In Rusland maakte de duistere en macabere film heel wat los. Cargo 200 openbaart zich als een karakterstudie naar de afgronden van menselijke wandaden, sadisme en degeneratie. En dat zal zeker niet iedereen licht vallen. Zeker omdat Balabanov zijn ogen niet sluit voor de immorele gruweldaden van rechercheur Zjoerov.

Balabanov kreeg te maken met stevige kritiek, zowel in binnen- als buitenland. Toch was er ook lof en op verschillende internationale filmfestivals viel de film in de prijzen. In Nederland ontving Cargo 200 de KNF-prijs 2008 van het International Film Festival Rotterdam en in de Verenigde Staten de hoofdprijs (beste lange wereldcinemaspeelfilm) van het Indianapolis International Film Festival 2008.  

Cargo 200 is vanaf 27 november in Filmmuseum (Amsterdam) en Filmhuis Den Haag te zien.

Constant Hoogenbosch
©Movie Machine 2008