De openingsbeelden van The mourning forest tekenen verstilde poëzie op het doek. De wind speelt over de groene velden en door de bomen. Toch is dit de opmaak voor een pittig existentieel drama over verlies en berusting.

De jonge vrouw Machiko (Machiko Ono) heeft een baantje als verzorgster in een tehuis voor ouderen. Ze draagt het verlies van haar jonge zoontje met zich mee en hoopt in deze nieuwe omgeving een frisse start te maken. Het is de oude en dementerende Shigeki (Shigeki Uda) die haar aandacht trekt. Shigeki heeft de dood van zijn vrouw, 33 jaar geleden, nooit goed verwerkt en meent in de naam Machiko de naam van zijn vrouw Mako te herkennen. Shigeki voelt zich dan ook aangetrokken tot Machiko. Als Machiko de jarige Shigeki meeneemt voor een dagje uit komen ze halverwege, diep in het berggebied met autopech langs de weg te staan. Machiko besluit hulp te zoeken en drukt Shigeki op het hart vooral in de auto te blijven wachten. Dat doet Shigeki niet en als Machiko korte tijd later terugkomt is hij verdwenen. Met meer geluk dan wijsheid weet ze de oude man terug te vinden. Shigeki heeft echter een duidelijk doel voor ogen. Hij wil nog eenmaal het graf van zijn vrouw bezoeken. Het is immers 33 jaar na haar sterfdag en dat is volgens het boeddhisme het jaar dat de ziel definitief naar het hiernamaals vertrekt. Shigeki en Machiko dringen steeds verder de wildernis in totdat ze verdwalen in het dichte en uitgestrekte woud. Eenmaal samen diep het woud spelen diepe  emoties op en is het voor beiden een belangrijk keerpunt in hun leven en in de verwerking van een rouwproces.

De opening van Naomi Kawase’s film heeft iets magisch. We horen het geruis van de wind in de bomen en door het oog van de camera van Hideyo Nakano zien we prachtige beelden van de natuur. We wanen ons in een sprookjeslandschap van verstilde poëzie. Wanneer Kawase de eerste mensen in beeld laat komen maakt die poëzie plaats voor een bijna in documentairestijl gefilmde weergave van het werk in een klein thuis voor demente bejaarden. En wanneer Kawase de plot meer toespitst op Machiko en Shigeki ontvouwt zich een indringend spiritueel drama gedreven door onverwerkte trauma’s en diepe emoties.

Naomi Kawase keerde voor haar film terug naar haar geboortestad Nara. Voor Kawase is The mourning forest een persoonlijke film geworden. Ze werd zelf vlak na haar geboorte door haar alleenstaande moeder afgestaan en grootgebracht door een oudoom en -tante. Ze groeide op zonder televisie en film, en bracht als kind veel tijd door in de vrije natuur. Ze leerde de natuur respecteren. Dat respect vinden we zondermeer terug in The mourning forest. Pas in de ongerepte natuur vinden Machiko en Shigeki de berusting en verzoening met het verlies dat ze alle twee geleden hebben. Dat is ook het moment dat lang onderdrukte emoties op zich op explosieve wijze openbaren. Een gegeven dat we in de Japanse cinema vaker ervaren en voortkomt uit een andere culturele achtergrond. Het is voor ons soms wat moeilijk mee te voelen in deze wijze van uiting geven aan gevoelens en dat maakt The mourning forest niet altijd even toegankelijk. In de laatste akte van de film voert Kawase de emotionele druk op en lijkt zich voor Machiko en voor ons toeschouwers een onhandelbare situatie te openbaren. De vredige, esoterische wijze waarop Kawase haar film begon heeft dan al lang plaats gemaakt voor een indringend existentialistisch drama met een hoge graad aan surrealisme.

Bovenstaande recensie zal duidelijk maken dat The mourning forest geen eenvoudige zit is. Het is een filmervaring die vele aspecten van de emotionele beleving raakt en aanspreekt. Maar hoe schril het contrast van begin en eind ook is, Kawase toont een indrukwekkend stuk filmkunst dat je niet loslaat.

Constant Hoogenbosch
©Movie Machine 2008