De media verleggen grenzen. De afgelopen jaren richten die grenzen, ook door de komst van het ‘concurrerende’ internet, zich op het doorbreken van taboes in verregaande realityprogramma’s waar makers en publiek zich zonder enige gene blootgeven. Privacy is een erfenis uit een burgerlijk verleden. Als je op televisie niet tot op het bot openhartig bent, niet bereidt bent je intiemste zaken prijs te geven of je te laten beledigen door een met zichzelf ingenomen presentator, dan ben je maar saai. Bill Guttentag gaat in zijn mockumentary nog een stap verder en brengt de reality op het breekpunt van leven en dood. 

Katy (Eva Mendes) is een ambitieuze en gedreven programmamaakster die de concurrentie aan wil gaan met andere televisiestations door met een taboebrekend en revolutionair live reality programma te komen. Ze besluit tot een programma waar zes kandidaten met het spelen van Russisch roulette voor het oog van de camera 5 miljoen dollar kunnen winnen. Maar uiteraard kan het ook aflopen met de dood. Guttentag volgt met de camera de voorstanders en tegenstanders, de politiek op de achtergrond en de uiteindelijk besluitvorming die maken dat het programma Live! inderdaad het licht ziet. 

Realiteit en televisie lopen als een rode draad door de carrière van regisseur Bill Guttentag, die ironische genoeg zijn eerste werk afleverde met de titel You don’t have to die (1988). Een titel die met zijn nieuwe pseudo-documentaire Live! in een heel ander licht kan worden gezien. Ondanks de onderhoudende blik die Guttentag achter de schermen werpt bij het totstandkomen van een dergelijk programma mist hij op cruciale punten de boot.
Zo komt de casting van de voortdurend etende Eva Mendes de geloofwaardigheid niet ten goede. Een onbekende actrice had tussen de andere relatief onbekende acteurs beter gepast. Daarbij is de casting van Paul Michael Glaser in een bijrol bijzonder lachwekkend. Blijkbaar heeft iemand tegen hem gezegd dat hij tegenwoordig wel wat weg heeft van Robert DeNiro en acteert daar dan ook naar.
  
Een tweede minpunt gaat dieper. In 1987 zagen we in The running man een toekomstvisie waarin verregaande reality programma’s het leven van hun deelnemers in de waagschaal legden. Toen was het allemaal niet echt voor te stellen dat reality programma’s een dergelijke absurde invulling zouden krijgen. Anno 2007 is dat anders.
De film is onderhoudend maar de morele boodschap van Guttentag is achterhaald en geen boodschap meer. De grenzen van fatsoen, moraal, waarden en normen zijn allang geschonden geschiedenis en onder de noemer van vrijheid van meningsuiting vinden de meest walgelijke en hersenloze reality Tv programma’s dagelijks hun weg naar onze huiskamer. Maar geef de makers eens ongelijk. Er is immers een publiek voor dat het massaal over zich heen laat gaan en er zijn genoeg deelnemers die in het kader van mediageilheid bereid zijn tot de meest vernederende taferelen. Het oude principe van brood en spelen voor het volk is nooit echt weggeweest maar beleefd een massale revival in de relatieve anonimiteit van de huiskamer. Het laatste restje moreel besef waarover de massa nog beschikt is waarschijnlijk het enige dat ons ervan weerhoudt een Tv programma als Live! te realiseren. In het grenzeloze niemandsland dat internet heet zijn expliciete beelden van moord, marteling en doodslag al een gemeengoed dat zonder al teveel moeite te vinden is. Televisie kan niet al te lang meer achterblijven.   

Naast de achterhaalde boodschap brengt Guttentag een absurde ondertoon met knipoog in zijn mockumentary die ongepast is. In soortgelijke mockumentaries als This is Spinal Tap en Best in show werkte deze wel maar in de wrange ‘realiteit’ die Guttentag ons voorschotelt is deze niet gepast en heeft hij dezelfde ironiserende werking als in The running man, waar dat wel werkte en ook kon. Guttentags onderwerp is feitelijk bloedserieus en een hekeling van de verregaande reality TV waar we helemaal niet trots op hoeven te zijn en al zeker niet hoeven te lachen. Vooral naar het einde toe, wanneer het programma ook echt de lucht in gaat weet Guttentag niet meer goed wat hij moet doen. Enerzijds geeft hij de totale tragiek van dit angstaanjagende toekomstbeeld aan maar ondermijnt zijn eigen scherpe constatering door absurde wendingen die een comic relief worden. Consequent en bloedserieus gemaakt had Live! een bijzonder angstaanjagende mockumentary kunnen zijn. Nu blijft Guttentag ergens hangen tussen American dreamz en The running man.   

Constant Hoogenbosch
©Movie Machine 2007