Het doembeeld van menig distopie vindt zijn weg naar het oog van de Canadese fotograaf Edward Burtynsky. Op zijn reizen door China, Bangladesh, Noord-Amerika en Europa legde hij op esthetische wijze de gevolgen vast van de massale industriële revolutie die enerzijds een verbluffend beeld opleveren maar anderzijds ernstige vraagtekens zetten. Is iedere ontwikkeling immers wel een vooruitgang? En vooral ten koste van wat.
We betalen een hoge prijs voor de verregaande industrialisatie. Roestende, afgedankte tankers wachten op sloop in Bangladesh, in China zorgt de losgeslagen industrialisatie voor een snelle verandering van het stadsbeeld en de mijnbouw laat in Noord-Amerika en Europa letterlijk diepe sporen na in de natuur. De Canadese kunstenaar en fotograaf Edward Burtynsky legt deze doembeelden vast op foto’s waarbij hij raakvlakken zoekt tussen industrie en natuur. De rauwe industriële landschappen worden in zijn handen tot pure schoonheid en toonbeeld van de menselijke conditie. Documentairemaakster Jennifer Baichwal volgde Burtynsky terwijl hij zijn manufactured landscapes, ruimtes vol fabrieken, mijnen, dammen en milieuparken overal ter wereld, vastlegde. De schoonheid van de foto’s is verontrustend en roept tegenstrijdige gevoelens op. Zo brengt Burtynsky vervuilde rivieren op prachtige wijze in beeld, maar tegelijkertijd staat deze schoonheid haaks op de versluierde realiteit van vervuiling en ondergang. Baichwal is met Burtynsky getuige van de meest verschrikkelijke industriële landschappen die zij wastelands noemt. Maar die wastelands zijn ook de manufactured landscapes, door mensenhand gemaakte doemwerelden.
De Canadese documentairemaakster Jennifer Baichwal maakte in 1998 haar debuut met Let it come down: The life of Paul Bowles. In de opvolger The true meaning of pictures: Shelby Lee Adams' Appalachia (2002) keek ze ook al naar een fotograaf en zijn werk. In dit geval de spraakmakende en soms controversiële foto’s van Shelby Lee Adams van families in de Appalachen. Manufactured landscapes is van heel ander allooi maar zet wederom een fotograaf en zijn werk in het middelpunt. Baichwal won met haar Manufactured landscapes de Toronto-City Award voor beste Canadese film. Op het Nashville Filmfestival ontving zij de prestigieuze Reel Current Award uit handen van voormalig vice president en Oscar winnaar Al Gore (An inconvenient truth). In zijn speech noemde Gore Manufactured landscapes ‘een buitengewoon aanwezige, mooie, inzichtelijke, rakende en toch provocerende film.’
Constant Hoogenbosch
©Movie Machine 2007 |
