De beperkte Roemeense filmindustrie heeft maar zelden de Nederlandse filmtheaters weten te bereiken. Pas na de val van het communisme en diens leider Ceausescu wist de Roemeense filmindustrie op te krabbelen en het karakter van communistische propaganda te ontstijgen. Het communisme en het dictatoriale bewind van Ceausescu hebben hun sporen, noem ze maar gerust littekens, nagelaten in het huidige Roemenië. De Roemenen proberen hun verleden te verwerken met literaire en kunstzinnige uitingen, waaronder deze film, Cum Mi-am Petrecut Sfarsitul Lumii die de Engelse titel The Way I Spent the End of the World heeft meegekregen.

Anders dan de zwaarmoedige filmtitel doet vermoeden vertelt deze Frans-Roemeense coproductie van de relatief jonge regisseur Catalin Mitulescu een verhaal waarin hoop en verlangen worden beteugeld door een misdadig autoritair regime dat alleen maar kan uitlopen op anarchie en een door het volk zelf geforceerde vrijheid. Dat lijkt een prima doel om de rest van je leven aan te wijden, vooral als je altijd hebt geleefd in onderdrukking en door de staat opgelegde maar niet gevoelde vaderlandsliefde.

Lalalilu (Timotei Duma) is een jongetje dat met zijn ouders en zus Eva (Doroteea Petre) leeft onder de rook van Boekarest aan de vooravond van de omverwerping van het regime in 1989. Hij kijkt erg op tegen zijn oudere zus, die vanwege een rebelse uiting van haar vriendje van school wordt getrapt en overgeplaatst naar een andere school. Eva droomt van een leven buiten Roemenië en plant met een buurjongen een ontsnappingspoging. Lalalilu is bang dat zijn zus hem in de steek laat en broedt met twee vriendjes op een plan om de Roemeense dictator te vermoorden.

Mitulescu wisselt regelmatig van perspectief en komt met zijn uiterst fragmentarische vertelwijze moeilijk tot de kern. Het begin van de film doet vermoeden dat de focus op de jongen Lalalilu ligt. Dat het anders blijkt te liggen volgt uit het verleggen van de aandacht op Eva die niet alleen vol is van de plannen haar bestaan te ontvluchten maar ook worstelt met een eerste verliefdheid en het volwassenwordingproces. Deze veelzijdige aanpak zou prachtig kunnen uitwerken, ware het niet dat Mitulescu niet lijkt te kunnen kiezen en daardoor los zand aflevert.

De regisseur slaagt er goed in de sfeer aan de vooravond van de Roemeense revolutie weer te geven door te illustreren hoe de opgedrongen communistische realiteit het volk steeds meer gaat tegenstaan. Iemand die niet meer dan gemiddeld op de hoogte van de geschiedenis van Roemenië en diens cultuur zou deze film als zwaar en te versnipperd kunnen ervaren. Dit is Mitalescu aan te rekenen, want het is een gemiste kans om tot de essentie door te dringen. Een mooi eenvoudig verhaal gaat zo aan het publiek verloren.

Arjan Welles
© Movie Machine 2007