Het Afrikaanse continent heeft de afgelopen maanden aardig wat aandacht gekregen in filmland. Na Red Dust, Shooting Dogs, Hotel Rwanda, Blood Diamond en The Last King of Scotland zet ook Philip Noyce’s Catch a Fire het niet al te hoopgevende beeld rond het continent voort met wederom een zwarte bladzijde uit de geschiedenis. Laten we hopen dat Catch a Fire in ieder geval bijdraagt een stuk bewustwording en besef. 

Noyce neemt ons mee terug naar de zwarte periode uit de Zuid-Afrikaanse geschiedenis waarin Apartheid verantwoordelijk was voor talloze onmenselijke daden en veel leed dat tot op de dag van vandaag zijn sporen in het land en de bevolking nalaat.

Catch a Fire is het waargebeurde verhaal van een gewone Zuid-Afrikaanse man die uit wanhoop tot daden wordt gedreven om onder de onderdrukking uit te komen. In het Zuid-Afrika van de jaren tachtig gaat de zwarte bevolking nog steeds gebukt onder het Apartheidsregime maar het volk roert zich en de anti-Apartheid beweging neemt steeds serieuzere vormen aan in demonstraties maar ook aanslagen.

Patrick Chamusso (Derek Luke) heeft niet echt een boodschap aan de protesten. Hij heeft het als voorman bij een olieraffinaderij best goed voor elkaar en wil dat omwille van zijn gezin ook graag zo houden. Hij houdt zich dan ook op de vlakte als het gaat om politiek. Toch wordt hij als verdachte aangemerkt wanneer de raffinaderij gesaboteerd wordt net op de dag dat Patrick ziek thuis is. Veiligheidsagent Nic Vos (Tim Robbins) ruikt onraad en laat Patrick op verdenking van terrorisme oppakken. Na dagen van marteling wordt hij weer vrijgelaten. Nadat ook zijn vrouw opgepikt wordt slaan bij Patrick de stoppen door en wordt hij inderdaad tot een lid van de anti-Apartheid beweging.

Philip Noyce is een veelzijdig filmmaker. Een oeuvre met films als Patriot Games, Clear and Present Danger, The Bone Collector en Rabbit-Proof Fence wijst op de vele wegen die hij inmiddels ingeslagen is. Zijn films beschikken over een degelijke aanpak en evenzo degelijk acteerwerk. Dat geldt ook voor Catch a Fire.

Catch a Fire stelt ondanks zijn historische thema een actueel vraagstuk aan de orde. Wat maakt iemand tot een vrijheidstrijder en wat tot een terrorist en waar ligt de scheidslijn. Patrick Chamusso werd door de overheid gezien als een terrorist maar hij zag zijn strijd als een noodzakelijke en onoverkomelijke oorlogsdaad tegen een regering die zijn volk onderdrukte. Het hangt dus voor een aanzienlijk deel af van het standpunt en het perspectief dat je inneemt. 
Regisseur Noyce's is niet de regisseur om in een film als deze een scherpe scheidslijn te trekken tussen goed en kwaad. In zijn Rabbitt-Proof fence zagen we Kenneth Branagh als de vertegenwoordiger van de overheid die belast is met de uitvoer van een bijzonder discutabele en onmenselijke taak. En toch maakte Noyce hem niet tot de verpersoonlijking van het kwaad. Hij blijft een mens met een geweten die ook zijn eigen leven heeft. Die aanpak keert ook terug in het karakter van overheidsagent Nic Voss, gespeeld door Tim Robbins. Hoewel Voss staat voor een verwerpelijk systeem blijft hij een mens en geen karikatuur van het kwaad. Daarin speelt de casting van Robbins met zijn doorgaans vriendelijke gezicht ook geen onaanzienlijke rol. 

Derek Luke maakte in 2002 al meer dan een goede indruk toen hij verscheen in de titelrol van Antwone Fisher, het regiedebuut van Denzel Washington. Luke bleek geen loze belofte te zijn voor de toekomst. Zijn vertolking van Patrick Chamusso is zondermeer indrukwekkend te noemen en vormt een kroon op zijn werk tot nu toe.
Met Catch a Fire levert Philip Noyce een boeiend stuk cinema af rond een thema van alle tijden: onderdrukking en verzet. Het is mooi deze film eens te bekijken in het verlengde van het eerder verschenen films als Red Dust (2004),  Cry Freedom (1987) en A Dry White Season (1989).

Constant Hoogenbosch
©Movie Machine 2007