Na het onlangs verschenen We Feed the World is het nu aan de Oostenrijkse filmmaker Nikolaus Geyrhalter om zijn visie te geven op de Europese voedselindustrie. In stilte legt zijn camera verschillende productieprocessen vast: van de mechanische pluk van olijven tot het handmatig sorteren van varkensingewanden. Zwijgen is in dit geval inderdaad goud.

Geyrhalter onthoudt zich in zijn film van ieder oordeel, hoewel de keuze voor de beelden natuurlijk ook een oordeel in zich heeft. Er is geen emotie sturende muziek en geen begeleidende voice over. Het zijn de pure en droge beelden die het moeten doen en het is niets teveel gezegd wanneer we constateren dat Geyrhalter daar in slaagt.

Met honderden tegelijk stuiteren knalgele bolletjes dons over een lopende band. Het zijn kuikentjes die handmatig worden gesorteerd op geslacht en ‘ontsnaveld’. Een machine met een reusachtige grijparm schudt aan een olijfboom; in een oogwenk liggen alle olijven op de grond. Het zijn enkele scènes uit Our Daily Bread van Nikolaus Geyrhalter, die twee jaar besteedde aan het in beeld brengen van de Europese voedselindustrie.

Enkel beelden en omgevingsgeluiden vertellen het verhaal; er zijn geen dialogen, er is geen voice-over, niemand wordt geïnterviewd, er is zelfs geen muziek. Met lang aangehouden tracking shots creëert Geyrhalter momenten van verstilling, die de film samen met de schilderachtige fotografie en weidse opnamen tot een visuele belevenis maken.
Zonder de kijker te sparen toont Geyrhalter de industriële verwerking van gewassen en dieren, waarbij efficiency en kostenbesparing voorop staan. Om het product zo snel, hygiënisch en onbeschadigd mogelijk in de verpakking te krijgen zijn machines en arbeidsprocessen ontwikkeld die fascinerend en beangstigend tegelijk zijn.

Geyrhalter toont ook de anonieme werknemers in kassen, op het land, in de fabrieken. Een man zaagt runderkarkassen door en stopt even om zijn telefoon op te nemen. Een vrouw in een blauwe plastic schort knipt met een elektrische schaar varkenspoten af. Arbeiders op het land steken asperges. Ze werken op plekken waar nauwelijks gesproken wordt en nuttigen in de lunchpauze hún dagelijks brood.
           
Doel van Our Daily Bread is in beeld brengen hoe het product ‘voedsel’ werkelijk tot stand komt. In veel gevallen kostte het weinig moeite om binnen te komen bij de fabrieken. Vol trots werden de snelle en schone productielijnen getoond.
Our Daily Bread laat je met een dubbel gevoel achter. Enerzijds is de schoonheid en steriliteit van het proces te prijzen maar anderzijds doemt er een beangstigend en kil beeld op van onze dagelijkse eetbehoefte. Het proces roept vragen op rond overproductie en waarom die overproductie niet op een evenzo efficiënte wijze naar hongerlanden geëxporteerd kan worden tegen bodemprijzen.
Geyrhalters film is een boeiend verslag van de technologische stand van zaken als het gaat om de voedingsindustrie. Het is prachtig Our Daily Bread eens te bezien in het verlengde van We Feed the World maar ook An Inconvenient Truth en het recente China Blue. Al deze documentaires belichten de werking en gevolgen van de nijverheid van mensen op aarde en met uiteenlopende gevolgen. Erg blij wordt je er niet van….   

Met zijn droge maar doeltreffende weergave mocht Geyrhalter tijdens het IDFA 2005 de Speciale Juryprijs in ontvangst nemen. Op het Filmfestival Athene, 2006 werd Our Daily Bread gekozen tot ‘Beste Film- Ecocinema’.

Constant Hoogenbosch
©Movie Machine 2007