To hell and back, een oorlogsfilm uit 1955 waarin Audie Murphy, de meest gedecoreerde soldaat uit de Tweede Wereldoorlog, zijn waargebeurde avonturen nog eens geromantiseerd naspeelt voor de Hollywoodcamera’s. Of regisseur Francis Ford Coppola deze film ooit heeft gezien blijft een vraag maar de titel had niet misstaan als subtitel voor zijn eigen ‘oorlogstrauma’ Apocalypse now uit 1979.
Junglebeelden…, we horen de eerste tonen van The End van The Doors en het vertraagde klapwieken van helikopter rotors, overigens voortgebracht door synthesizer klanken van Carmine Coppola. Terwijl Jim Morrison zijn zegje doet doemt door het oorlogsgeweld het gezicht van Martin Sheen op. De magie is direct voelbaar; we zullen een eenmalige filmervaring ondergaan die direct al een climax bereikt wanneer The Doors een volledig bezopen Sheen door zijn hotelkamer slingeren. Als Sheen naast zijn bed in elkaar zakt brengt het zwart een korte adempauze voordat de welhaast surrealistische missie om kolonel Kurtz te doden begint. Een reis langs de absurde zelfkant van de mens in oorlog.
Coppola’s nachtmerrie
Apocalypse now is losjes gebaseerd op Joseph Conrads roman Heart of darkness, die zich eigenlijk afspeelt in het Afrika van de 19e eeuw waar een doorgedraaide Britse ivoorhandelaar diep in de jungle vreemde praktijken uitoefent. In 1994 werd dit verhaal op uitstekende wijze onder regie van Nicholas Roeg verfilmd voor televisie met Tim Roth, als het Willard karakter dat hier Marlow heet, en John Malkovich als Kurtz. Andere verfilmde werken van Conrad zijn The secret agent, Victory, Lord Jim en Nostromo.
In eerste instantie zou regisseur George Lucas de film begin jaren zeventig gaan regisseren met Coppola als producent. Maar met de oorlog in Vietnam nog in volle gang was dat te riskant en het plan ging niet door. Coppola maakte vervolgens The godfather (1972). Lucas maakte in 1971 THX 1138 en zou in 1977 wereldberoemd worden met Star Wars. Grappig is dat het karakter van Harrison Ford in Apocalypse now de naam Lucas draagt. Ford maakte met George Lucas onder andere American graffity (1973) en de eerste Star Wars trilogie.
Coppola besloot uiteindelijk Apocalypse now zelf te gaan regisseren. Wat 6 weken aan opnames hadden moeten worden liep uit op een hel van 16 maanden! Coppola verloor uit pure stress 50 kilo aan gewicht, investeerde miljoenen dollars uit eigen zak toen de film over het budget ging, dreigde daardoor failliet te gaan en was de wanhoop zo nabij dat hij verschillende malen dreigde met zelfmoord. Zijn vrouw Eleanore Coppola legde de totstandkoming van de film vast in de prachtige documentaire Hearts of darkness: a filmmaker’s apocalypse (1991).
Die stress was ook grotendeels te danken aan Hollywood enfant terrible Marlon Brando. Brando had al een reputatie van onhandelbaarheid en daar kreeg Coppola heel wat mee te stellen. Brando kreeg 1 miljoen dollar voorschot en besloot vervolgens niet meer mee te doen. Coppola was woest en ging op zoek naar een vervanger. Maar Brando bedacht zich. Toen hij uiteindelijk op de set kwam sloeg Coppola’s hart haast over. Brando was straalbezopen, 40 kilo te zwaar, had het script niet gelezen en ook niet eens de moeite genomen om het boek te lezen. Toen hij het script eenmaal had gelezen wilde hij de rol niet meer spelen. Na dagen van discussies over de monologen en dialogen van Kurtz werd onder dwang van Brando besloten zoveel mogelijk te improviseren. Daarbij wilde hij ook niet in volledig licht gefilmd worden. Brando was een lastige klant maar zette wel een memorabele rol neer.
Het hart van Sheen en een surfende Duvall
Harvey Keitel werd in eerste instantie gecast in de rol van Kapitein Willard. Maar na twee weken opnames was Coppola niet tevreden en verving hem door Martin Sheen. Sheen ging volledig voor de rol. In de openingsscène waar Sheen dronken onder begeleiding van The End van The Doors door zijn slaapkamer waggelt en vechtkunsten oefent is hij echt stomdronken. De fysieke belasting en de stress waren zo zwaar dat Sheen op de set een hartaanval kreeg. Coppola was zo bang dat de filmproductie stilgelegd zou worden dat hij Sheens hartaanval angstvallig verzweeg.
Robert Duvall speelde de sterren van de hemel in zijn vertolking van houwdegen en ijzervreter Colonel Kilgore. Zijn ‘Smell of Napalm in the Morning’ speech en opmerking ‘Charlie don’t surf’ zijn als ware klassiekers de filmgeschiedenis ingegaan. Duvall zelf is overigens een rechtstreekse nazaat van de illustere Generaal Robert E. Lee (1807-1870), die tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog aan de zijde van de Zuidelijke staten streed.
Redux
22 jaar na zijn eerste release kwam Apocalypse now opnieuw in roulatie. Niet de baby die in 1979 het levenslicht zag, maar het kind zoals Coppola het eigenlijk had willen baren. Uit angst voor een commercieel debacle werd de film in 1979 immers gesnoeid tot de toch nog aanzienlijke 150 minuten. In 2001 schotelde Coppola de opnieuw gemonteerde versie voor met toevoeging van 52 minuten beeldmateriaal. Er is ondermeer een grote scène aan toegevoegd waarin Captain Willard en zijn crew een bezoek brengen aan een Franse plantage onder leiding van Aurore Clement. Op de Blu-ray is ook deze langere versie van de film opgenomen. waar enige stukjes in deze langere versie inderdaad wat overbodig zijn, geeft het verblijf op de Franse plantage toch een heel mooi stuk achtergrond bij het karakter van Martin Sheen.
Apocalypse Now is een film die in een collectie niet mag ontbreken in de hoogwaardige kwaliteit die Blu-ray te bieden heeft. Maar met inmiddels de VHS in twee versies, de DVD in twee versies en een Blu-ray is het rijtje onder de titel Apocalypse Now wel breed geworden.
Technische specificaties
Aspect ratio Widescreen 2.35:1 1080p24fps H.264/MPEG-4 AVC High Definition
Audio Engels DTS-HD Master Audio 5.1 • Engels DTS 2.0 • Italiaans DTS-HD Master Audio 2.0
Ondertitels Nederlands • Deens • Fins • Italiaans • Japans • Noors • Portugees • Zweeds
Features
Disc 1:
Speelfilm Apocalypse Now en Apocalypse Now Redux – Commentaar Van De Regisseur Francis Ford Coppola 2x,
Disc 2: Interview Met John Milius – Een Gesprek Met Martin Sheen en Francis Ford Coppola – Fred Roos: Casting Apocalypse – Radiouitzending “The Mercury Theater On The Air”: Hart Der Duisternis – 6 November 1939 – The Hollow Men’ Gedicht – De Verdwenen Scene “Monkey Sampan” – Toegevoegde Scènes, Verwoesting Kamp Kurtz Met Aftiteling – De Geboorte Van Het 5.1 Geluid – Geluidseffect Helicopters Openingsscene – Apocalypse Now: De Synthesizer Filmmuziek – Bob Moog – Een Millioen Filmrollen: De Montage Van Apocalypse Now – De Muziek Van Apocalypse Now, Nog een Goede Film Gehoord Onlangs? – De Geluidsstijl van Apocalypse Now – De Definitieve Montage – Apocalypse Toen En Nu – Cannes Film Festival 2001: Francis Ford Coppola- Straatbende Op De Boot – Het Kleurenpallet Van Apocalypse Now – Aftiteling
Constant Hoogenbosch
©Movie Machine 2011
