De eerste echte grote blockbuster van het jaar 2007 diende zich enkele weken geleden aan. De adaptatie van Frank Miller’s stripwerk 300 werd door regisseur Zack Snyder op wonderschone manier tot leven gewekt. Zijn film werd geen historisch correcte weergave van de slag bij Thermopylae, maar een met veel bravoure en kracht gebracht spektakelstuk. Grootse shots met ten strijde trekkende legers werden op onnavolgbare wijze afgewisseld met Sergio Leone-achtige extreme close-ups waarin de ogen van een voortreffelijk acterende Butler de boodschap van de film vertelde: “Don’t be afraid to die, but prepare for glory!”
Tyler Bates werd al in het eerste stadium van het project door regisseur Snyder benaderd om de muziek te componeren. De twee heren leerden elkaar in 2004 kennen, toen zij samenwerkten aan Snyder’s eerste film, de geslaagde remake van Dawn of the Dead die in datzelfde jaar verscheen. Bates had geen enkele ervaring in het schrijven van scores voor horrorfilms maar zijn donkere stijl van componeren trok Snyder zo aan dat hij zonder te aarzelen, hij had daarvoor al met heel wat componisten gesproken, Bates contracteerde. Twee maanden nadat de film was afgerond benaderde Snyder Bates opnieuw met de vraag of de componist mee wilde werken aan zijn nieuwste film 300. Bates was totaal niet bekend met het stripverhaal, maar had direct vanaf het begin oor naar een tweede samenwerking. Toen ook Snyder aangaf definitief voor een tweede maal in zee te willen gaan met de componist, kon die beginnen aan het schrijven van zijn epische werk.
Returns a King
Het hoofdthema van de score is ‘Returns a King’ dat ook in de film vrijwel aan het begin al te horen is. Wanneer Leonidas terugkeert van zijn eenzame tocht door de ongerepte natuur, keert niet alleen een man terug maar ook een koning. De combinatie tussen de grauwe beelden en de grootse koorzang bezorgt de kijker een gevoel van onoverwinnelijkheid, een gevoel dat ook met de dood van Leonidas aan het einde van de film niet verdwijnt. Het thema is simpel van opzet, de zang van het koor the Metro Voices, dat regelmatig samenwerkt met het Londen Philharmonic Orchestra en met componist Craig Armstrong, opgenomen in de prestigieuze hal van Abbey Road Studios, klinkt zwaar en krijgt, mede door de goede akoestiek van het gebouw, een prachtige nagalm mee. De stampende synthesizerklanken die Bates er op ongeveer de helft van de track aan toevoegt overstemmen echter de zang en doorbreken de balans in het thema. En dat is niet het enige negatieve aspect dat kenmerkend is voor Bates’ main-theme. ‘Returns a King’ is geen variatie van Elliot Goldenthal’s track ‘Victorius Titus’ van de score Titus, maar een welhaast exacte kopie. Alleen heeft Bates de orkestrale begeleiding vervangen door de eerder genoemde synthesizerklanken. Extra zuur is dat het thema van Goldenthal’s score echter wel een goede balans kent tussen orkest en koor en dus een veel degelijkere uitwerking heeft gekregen. Een officiële reactie uit beide kampen omtrent dit vermeende plagiaat is nog niet vernomen, maar het lijkt mij erg onwaarschijnlijk dat Goldenthal zich ongehoord laat in deze zaak.
Azam Ali
De belangrijkste bijdrage aan de score wordt geleverd door Azam Ali, die eerder dit jaar de zangpartijen voor de score van the Nativity Story voor haar rekening nam. Naarmate de film en dus de score vordert wordt haar aandeel almaar groter. De meeste dialoogscènes in het begin van de film zijn zonder muziek, maar naarmate de spanning en emoties op het slagveld en in Sparta oplopen krijgt de muziek een prominentere rol in deze scènes. Tracks als ‘Cursed by Beauty, ‘Goodbye my Love’ (misschien wel de sterkste track van de score), ‘Message for the Queen’, met de violen, houtblazer en zang de vervolmaking van dat thema, en ‘Remember Us’ zijn tracks die er uitspringen, alleen al door de bijdrage van Ali. Een ander opvallend element is dat de componist naar het einde toe steeds meer gebruik maakt van de klassiekere orkestratie en de synthesizers laat voor wat ze zijn.
Percussie
Toch wordt het grootste deel van de score gedragen door percussie, in allerlei ritmes en vormen. In een recentelijk interview legde Bates uit waarom hij zoveel gebruik maakte van percussie: “If you get too fancy with melodies it really just distracts from the picture and the narration. If you get too melodically quick during that slow-motion stuff it tends to outrace the action and then it tends to take the effect away. So what we wanted to do was to allow you to take those images in without getting in the way of that while still supporting it with an undercurrent of intensity of what’s taking place.” Toch is het spijtig te noemen dat Bates niet wat meer aandacht besteed heeft aan de orkestrale uitvoering van de score. Veel van de tracks stranden nu in lang uitgerekte synthesizerklanken die nauwelijks weten te beklijven. Daar tegenover staat het feit dat de muziek in de film wel degelijk werkt. Vooral de vechtscènes in slow-motion krijgen een extra dimensie door de score van Tyler Bates.
300 in een dozijn
300 is een film geworden zoals ze niet vaak gemaakt worden. De prachtige shots en de intensiteit van de actiescènes leveren een intense kijkervaring op. De film kent nauwelijks een verhaal, maar staat bol van karikatuur geweld, spierballen en ironische one-liners. De muziek is van dezelfde soort; al net zo gewelddadig en vol ballen en al net zo inhoudsloos. En dat breekt de score uiteindelijk toch op. In verschillende interviews benadrukt Bates dat hij een originele score heeft afgeleverd, boordevol nieuwe ideeën en talrijke motieven die los staan van alles wat eerder geschreven is. Als we dan even verder kijken dan alleen zijn kopie van ‘Titus’ houden we een score over die nergens uitblinkt in degelijke orkestraties of een verfrissende aanpak. De zang van Ali mag dan mooi zijn, we hoorden het ook al eerder in scores als ‘The Passion of the Christ’ en zijn pompende actiemuziek is in de basis niet heel erg verschillende ten opzichte van actiescores van Hans Zimmer. Wanneer Bates niet zo hypocriet in interviews had benadrukt origineel te willen zijn, maar toe had geven vooral een score te hebben geschreven die in dienst staat van de film, dan pas had hij echt spierballen getoond. Nu bezorgt de score de luisteraar toch vooral een hele, hele vieze bijsmaak.
Tracklist
1. To Victory (2:33)
2. The Agoge (2:24)
3. The Wolf (2:09)
4. Returns a King (2:23)
5. Submission (2:39)
6. The Ephors (1:58)
7. Cursed By Beauty (1:40)
8. What Must a King Do? (1:04)
9. Goodbye My Love (3:21)
10. No Sleep Tonight (2:32)
11. Tree of the Dead (2:23)
12. The Hot Gates (2:59)
13. Fight In the Shade (3:16)
14. Come and Get Them (2:04)
15. No Mercy (2:22)
16. Immortals Battle (1:52)
17. Fever Dream (2:32)
18. Xerxes’ Tent (3:19)
19. Tonight We Dine In Hell (1:13)
20. The Council Chamber (2:33)
21. Xerxes’ Final Offer (2:37)
22. A God King Bleeds (2:16)
23. Glory (1:43)
24. Message for the Queen (2:30)
25. Remember Us (2:56)
26. To Victory (Philip Steir’s Sacrifice for Sparta Remix) (5:32)
Coen Haver
© Movie Machine 2007
